Tuesday, July 17, 2007

Chuye^.n gia^'u nghe^`

Chuyện thứ nhất về Mr.X. Mr.X có quãng thời gian làm cùng team với tôi ở công ty cũ. Đánh giá về trình độ kĩ thuật, Mr.X chỉ thuộc hàng "xoàng xoàng", kiểu hướng dẫn làm cái gì thì làm riết cái đó, đụng vào cái khác, dù chỉ khác đi một chút, là bó tay liền. Tôi là "ma cũ" ở team, nên hầu hết các nhiệm vụ mà Mr.X làm đều là do tôi hướng dẫn và bàn giao lại cho Mr.X.

Một thời gian sau, tôi chuyển sang team khác. Một hôm, có việc cần nhờ đến Mr.X, nên tôi mới hỏi Mr.X về một vấn đề kĩ thuật. Thế là Mr.X lòi ngay ra cái bệnh giấu nghề: không chịu trả lời ngay trực tiếp vấn đề, mà cứ nói vòng vo tam quốc những chuyện đâu đâu.

Kì lạ thật, tôi không hiểu nổi tại sao Mr.X lại có hành động như thế nhỉ, ngay cả đối với tôi, một người đã trợ giúp Mr.X rất nhiều lần trong công việc? Mr.X biết chắc rằng, việc tôi hiểu thêm về vấn đề ở trên, chẳng thể nào làm cho Mr.X mất việc của mình cả. Thế tại sao lại phải giấu?

Chuyện thứ hai về Mr.Y. Mr.Y với tôi chẳng phải bạn cũng không phải đồng nghiệp, mà chỉ là quen biết trên Internet mà thôi. Số là hệ thống của Mr.Y có một lần bị tấn công mà vô tình tôi cũng đang nghiên cứu về loại tấn công này, nên tôi mới chủ động liên lạc với Mr.Y để hỏi han tình hình thế nào.

Mục đích của tôi là sẽ giúp đỡ Mr.Y bằng cách triển khai một số ý tưởng phòng chống mà tôi nghiên cứu được. Đó là win-win situation, hai bên cùng có lợi. Mr.Y sẽ đỡ vất vả hơn, còn tôi sẽ có cơ hội kiểm nghiệm giải pháp của mình trong thực tế.

Mr.Y tỏ ra rất thờ ơ với đề nghị của tôi, mặc dù tôi nghĩ rằng Mr.Y biết rất rõ tôi có đủ khả năng giúp Mr.Y. Nói chuyện một hồi, Mr.Y tiết lộ, với giọng điệu rất tự hào pha chút bí mật, rằng Mr.Y đã hóa giải thành công được cuộc tấn công trên rồi.

Tôi rất đỗi ngạc nhiên, đơn giản vì đây là một vấn đề phức tạp mà Mr.Y hoàn toàn chưa có sự chuẩn bị nào trước khi bị tấn công, nên trong khoảng thời gian ngắn từ lúc bị tấn công đến lúc nói chuyện với tôi, chắc chắn Mr.Y không thể nào có đủ thời gian để tìm ra một giải pháp triệt để.

Nhưng tôi vẫn tin Mr.Y không gạt tôi làm gì, và với niềm tin đó, tôi hỏi Mr.Y đã làm sao với hi vọng sẽ nhận được một câu trả lời trọn vẹn. Đáp lại sự háo hức của tôi là một câu trả lời quanh co, không đầu không đuôi và kết thúc bằng lời chào đi nghỉ vì...mệt.

Nếu quả thật đúng là Mr.Y đã có giải pháp, tại sao Mr.Y lại không muốn chia sẻ cho tôi nhỉ? Mr.Y sợ tôi sẽ sử dụng giải pháp đó để chống lại Mr.Y chăng? Hay sợ tôi sẽ cạnh tranh, giành khách hàng của Mr.Y? Tôi thật sự không thể tìm ra câu trả lời.

Chuyện thứ ba là Mr.Z, sếp của tôi ở công ti cũ. Mr.Z là ông sếp kì lạ nhất mà tôi từng được biết: giấu nghề và luôn tỏ ra khinh thường nhân viên của mình. Thật tình mà nói, Mr.Z được lên chức đơn giản vì Mr.Z đã làm việc quá lâu cho công ti và cũng có một số cống hiến nhất định. Còn nếu so về trình độ kĩ thuật, trong team của tôi có rất nhiều người ngang bằng hoặc hơn hẳn so với Mr.Z.

Chắc vì lý do đó mà Mr.Z luôn sợ người ta sẽ giành vị trí của mình. Với nỗi lo ngay ngáy như thế, nên các dự án từ trên giao xuống cho Mr.Z, dự án nào mà xương xẩu thì Mr.Z giao lại cho nhân viên, dự án ngon thì Mr.Z giành phần làm; thứ nhất là để lập công, thứ nhì là một khi Mr.Z đã làm hệ thống nào rồi thì coi như hệ thống đó sẽ không thể hoạt động được nếu thiếu Mr.Z. Đó phải chăng là cách Mr.Z bảo đảm cho sự an toàn của mình ở công ti?

---

Tin buồn là những người như Mr.X, Mr.Y và Mr.Z không hiếm, mà có khi lại chiếm đa số nữa mới chết. Tại sao lại thế nhỉ? Tại sao người ta lại không muốn chia sẻ kiến thức của mình cho người khác?

Một điều thú vị tôi nhận ra là, những người như Mr.X và Mr.Y lại thường là những người có trình độ kĩ thuật không cao, nếu không muốn nói là thấp. Còn những người hay chia sẻ thường là những người có kiến thức rộng và vững chắc. Phải chăng nhờ chia sẻ nên người ta học hỏi được nhiều hơn?

---

Tôi chẳng phải "mèo khen mèo dài đuôi", nhưng thật lòng mà nói, tôi chưa bao giờ nghĩ đến chuyện giấu nghề. Một ý nghĩ thoáng qua cũng không. Tôi tin rằng tất cả những ai từng làm việc chung với tôi đều có thể xác nhận điều này.

Sau vài năm trong nghề, tôi nhận ra rằng, chia sẻ, truyền đạt kinh nghiệm và kiến thức cho người khác chính là cách tốt nhất để củng cố kiến thức của bản thân. Không có cách kiểm tra kiến thức nào tốt hơn bằng cách trả lời câu hỏi của những người mới bắt đầu. Giống như nếu nhà bạn có một đứa trẻ, bạn sẽ có cơ hội củng cố kiến thức của mình khi cố gắng trả lời những câu hỏi có vẻ như rất hiển nhiên, kiểu như tại sao có mưa rơi chẳng hạn.

Tôi có thói quen luôn muốn giải thích một vấn đề phức tạp theo cách dễ hiểu nhất và việc làm này luôn giúp tôi hiểu sâu, hiểu rõ hơn những vấn đề mà tôi nghĩ rằng mình đã hiểu. Tôi tin rằng sở dĩ tôi có được một nền tảng vững chắc như bây giờ, lý do lớn nhất là tôi luôn chia sẻ và trao đổi kiến thức của mình với mọi người. Chia sẻ là cùng nhau tiến bộ mà!

29 comments:

Anonymous said...

Hi, chuyện giấu nghề tớ nghĩ nhiều người gặp phải, không chỉ trong công việc mà trong học tập v.v...

Không hiểu với những người bạn khi hỏi mình thì được mình trả lời tận tình. Nếu không hiểu thì cùng thảo luận tới khi rõ vấn đề mới thôi. Còn đến khi mình có thắc mắc hỏi lại thì chỉ nhận được những câu hời hợt.

Thái có thể góp ý cho tớ biết, tớ nên làm gì khi những người này hỏi lại? trả lời hời hợt hay vẫn thảo luận một cách tận tình.

LHĐ said...

Chuyện giấu nghề thì hầu như ở đâu cũng có, đó là điểm yếu của người Việt Nam. Có một ông thầy dạy tiếng Nhật đưa ra một nhận xét thế này: về trí tuệ thì người Việt Nam không hề thua người Nhật, chúng ta thua họ về khả năng tương trợ lẫn nhau trong công việc. Các công ty Nhật rất khuyến khích nhân viên đặt câu hỏi, và người được hỏi phải có trách nhiệm trả lời thật thỏa đáng các câu hỏi đó. Chúng ta có thể vượt qua người Nhật nếu chịu thay đổi tư duy.

Anonymous said...

"Chúng ta có thể vượt qua người Nhật nếu chịu thay đổi tư duy."

?????

What a pathetic idea! Too bad that too many stupid guys tend to have the same opinion. Any reason to make us better than others, let alone Japanese?

Vietnamese surpass Japanese? In million years, maybe!

QVSoft said...

Đây đúng là một vấn đề đã tồn tại từ rất lâu, và nó vân đang tiếp tục tồn tại, cá nhân tớ thấy trong IT thì sự chia sẻ được thể hiện nhiều nhất, nhưng ko phải không có những chuyện giấu nghề, còn trong những lĩnh vực khác thì tớ thấy rất nhiều, có thể thấy ngay trong việc học tập các môn học của học sinh, sinh viên, tuy nhiều người không nói nhưng tớ có thể đọc được trong đầu học một vài biện hộ cho việc giấu nghề, xem ra cũng khá "xác đáng" như: "Tôi mất rất nhiều thời gian để tìm hiểu về vấn đề này, tại sao tôi lại phải mất công trình bày lại nó cho bạn, làm như thế tôi được gì?". Giúp người khác cũng là tự giúp mình, một trong những bài học đầu tiên mà tớ học được khi lên mạng đó chính là sự chia sẻ, có lẽ chính vì thế mà tớ ý thức được điều này và tớ luôn muốn chia sẻ những gì mình biết với mọi người, nhũng người giấu nghề có lẽ họ ít khi hoặc chưa bao giờ nhận được sự chia sẻ từ những người khác, vì vậy họ luôn muốn chiếm lấy một cái gì đó làm của riêng mình, có lẽ mọi thứ sẽ thay đổi nếu một ngày nào đó họ nhận được nhiều sự chia sẻ hữu ích từ cộng đồng, hi vọng thế!
Chia sẻ để tồn tại và phát triển! ^^

Anonymous said...

@gửi bạn chủ blog:

Tớ nghĩ là mấy loại giấu nghề thì chả bước xa đi đâu được. Mài đít ở mấy công ty phần mềm suốt 5-10 năm cũng lắm là ngoi lên được cái chức PM với cái lương 9 triệu VND và ngồi tiếp 5-10 năm nữa. Tính ra, đâu có là cái gì trong xã hội. Ngoài kia, khối người làm nhiều việc khác, đơn giản, nhẹ nhàng, hòa đồng với mọi người cũng kiếm được vài trăm triệu / năm ở các vị trí PR , marketing...

Xã hội mình giờ ngày càng hiện đại, loại người sống ích kỷ sớm muộn gì cũng bị đào thải.

Vì vậy, tớ nghĩ bạn Thái cũng không phải bận tâm lắm với mấy loại người đó. Cách tốt nhất để đối đầu với loại đó là không bao giờ hỏi tới làm gì cho mất công vì loại người "giấu nghề" thì nếu có trả lời mình nó cũng cố tình trả lời sai đi.

Đó là căn bệnh "dốt nát" đó mà. :D
Mấy thằng dốt thì lúc nào mà chả sợ người khác giỏi hơn mình , lúc nào mà chả sợ bị người khác qua mặt.

Chấp làm gì.

Anonymous said...

Tớ nghĩ có những cái người ta chia sẻ được, có những cái không thể, vì lý do này hay lý do khác.
Tớ cũng rất mong được mọi người chia sẻ, nhưng nếu không nhận được câu trả lời thỏa mãn, tự mình tớ sẽ phải đi tìm câu trả lời vừa ý mình.

The Anh said...
This comment has been removed by the author.
The Anh said...

Chào anh. Xin giới thiệu với anh em làm ngành xây dựng. Em đang làm một website chia sẻ kiến thức. Vấn đề làm em lo lắng là security, vì em hầu như chẳng biết gì (dân xây dựng mà) vì thế em qua HVA và đọc các bài của anh. Một link anh để lại dẫn em qua đây và gặp ngay bài này. Câu chuyện của anh kể về Mr.X, Mr.Y, Mr.Z hoàn toàn giống những gì em đã gặp ở cơ quan. Càng giống hơn nữa ở đoạn cuối. Càng chia sẻ nhiều, càng trả lời câu hỏi nhiều càng trở lên vững vàng, sau nó phản ánh đúng những điều mà em đang cố gắng hiện nay thế. Xin anh cho em cover lại bài này trên trang của em (có ghi rõ nguồn gốc nhé). Cảm ơn anh nhiều.

The Anh said...

Anh ơi em đang làm web, giá em nhận được lời đề nghị của anh như đối với Mr.Y thì hay quá. Em làm web và cung cấp miễn phí mọi thứ cho mọi người. Chờ tài trợ và quảng cáo (chẳng biết đến bao giờ), chẳng có đủ "năng lượng" để trả tiền security.

thaidn said...

giấu tên 1: câu trả lời của tôi nằm trong bài viết này rồi đó bạn. Tôi nghĩ rằng trả lời thắc mắc của người khác chính là cách học tốt nhất, nó giúp mình tư duy theo nhiều góc nhìn khác nhau.

giấu tên 2: hoàn toàn đồng ý với ý kiến của bạn, chỉ có điều tôi không chấp nhất Mr.X, Mr.Y hay Mr.Z mà tôi phản đối cách làm của họ.

giấu tên 3: tôi không nghĩ ra được trường hợp nào tôi không nên chia sẻ kiến thức của mình. Bạn có thể đưa ra một vài ví dụ?

The Anh said...

Anh Thái và các anh à, em nghĩ có một số trường hợp hiện nay phải dấu nghề.
Em thử ví dụ nhé: Những gì là bí quyết gia truyền hiện nay đang là độc quyền đem lại lợi nhuận cao như: thuốc Nam, thuốc Bắc... có những loại đặc trị cho một loại bệnh nào đó. Sứ Bát Tràng: có những loại men chỉ có một lò duy nhất làm được, màu cũng chỉ pha được một lần. Một số nghề gia truyền khác...
Em không phải dân IT, nhưng rất thích tìm hiểu, học hỏi, nên xin phép được có vài mạn đàm với các bác. Em thấy rằng mấy chiêu ứng dụng phần mềm ở cơ quan em để thực hiện công việc: mấy bác lớn tuổi dấu nghề ghê lắm, nhưng thật buồn cười vì những điều đó tìm ra rất dễ, các bác ấy dấu chỉ làm mình mất thời gian hơn thôi, chứ không cản được bước bất kỳ ai muốn tìm hiểu. Có điều rất chuối là cần thì các bác ấy hỏi, được trả lời, hướng dẫn rất chu đáo, nhưng được hỏi thì viện dẫn lý do này nọ...
Cái điều chia sẻ anh nói em tâm đắc, bởi vì em đã thực hiện hơn 1 năm nay trong chuyên môn xây dựng của em, em chia sẻ kiến thức, những file tài liệu em có, đặc biệt thuận lợi cho vùng sâu vùng xa Hà Nội và TP.HCM tiếp cận qua mạng, nó giúp em trường thành nhanh hơn so với em không làm thế và quan trọng hơn nó giúp mọi người biết đến em (từ đó ra nhiều vấn đề khác do có quan hệ).
The best way to learn something is to teach it!
Đôi điều tâm sự vì quá tâm đắc, có gì không phải mong các đại ca đại xá.

Anonymous said...

the anh: cái đó là bí mật kinh doanh, giống như công thức chế ra Coca-Cola, không phải là những kiến thức và kinh nghiệm mà mình muốn nói đến.

-Thái

Anonymous said...

hi bạn
Mình nghĩ vấn đề này cũng là bình thường thôi. Mỗi người trong chúng ta đều có 1 cách xử lý tình huống khác nhau. Cũng không trách đuợc Mr. X, Mr. Y, Mr. Z được đâu bạn.

- Chuyện Mr. X : có thể vấn đề đó Mr. X chưa biết nên không chỉ bạn đựơc. Hay chuyện đó Mr. X chưa chắc nên không dám chỉ bạn. Hay có thể Mr. X đã hứa với một người nào đó là không tiết lộ được, hay .....

- Chuyện Mr. Y : Bạn cũng biết những thông tin cấu hình trong 1 hệ thống là vô cùng phức tạp và đặc biệt mật. Vì thế có thể quen biết của bạn chưa đủ để cho Mr. Z có thể chia sẽ những thông tin nhạy cảm đó, hay Có khi sự quá nhiệt tình của bạn làm cho Mr. Y cảm thấy bất an, hay.....

- Chuyện Mr. Z : Trong trường hợp này có phải bạn cũng đang xem thường và đố kỵ với Mr. Z không? hãy xem lại mình đi nhé. Mr. Z với nhiệm vụ là người quản lý, dĩ nhiên trách nhiệm của Mr. Z sẽ là làm sao cho công việc hiệu quả nhất. Vì thế công việc (có thể bạn cho là dể) thì dĩ nhiên Mr. Z đã biết cách thực hiện còn công việc (có thể bạn cho là khó) thì Mr. Z chọn giải pháp giao lại cho những người giỏi hơn để thực hiện. hay Mr. Z chỉ là đang thử thách các thành viên trong nhóm mình thì sao? hay....


Bản thân mình đánh giá rất cao tinh thần dám chia sẽ của bạn. Nhưng bạn hãy mở động lòng ra nào để có thể đón nhận được tất cả những người xung quanh. Mỗi nguời trong chúng ta là 1 thực thể duy nhất của thế giới. Không ai giống ai, không ai hơn ai cả.

v_tpro@yahoo.com

loc said...

Hi Thai,
Toi không biết tôi và thái ai nhiều tuổi hơn, nhưng tôi muốn làm quen với Thái để chia sẻ kinh nghiệm.
Mong email sau có thể trao đổi với thái nhiều hơn.
thanks & best regards,
loc.nv

Anonymous said...

Đồng ý với Thái là chuyện dấu nghề là 1 cái rất phổ biến, cái tiêu cực của nó là không phải bàn cãi nó. Bản thân mình cũng đã và đang nằm trong những người như vậy, thời gian làm trong nghề càng lâu mình càng muốn thay đổi cách nghĩ này. Có thể là do thời gian đầu làm việc đã gặp phải không ít người có phong cách "nằm chờ sung rụng" nên mới dẫn đến cách suy nghĩ dở như vậy. Thật ra cũng không ít người ban đầu thì có vẻ như không như vậy nhưng qua 1 thời gian mới rõ là họ chỉ bị bệnh nhẹ hơn.

Anonymous said...

Minh rat ung y voi cach nhan xet cua 1 ban nac danh. Co the cac nhan vat X, Y, Z con co nhung cai khong noi duoc (tac gia khong ghi nen minh khong ro).

Nhung qua cau chuyen cua ban Thai va moi nguoi thi ro rang "Doi khi mot van de can phai duoc nhin nhan o nhieu khia canh hon."

Cac ban viet rat thu vi, va minh tin la nhung nguoi that su khong hoa dong va "giau nghe" thi rat kho de phat trien.

Jimmy Tran said...

Em thì cũng chằng có thành tựu hay công lao gì to tác trong cộng đồng internet cả . nhưng khi nhìn nhận lại vấn đề này đôi khi cũng nản .. vì bản thân của mình là một nhân viên kỹ thuật hằng ngày luôn cố gắn hổ trợ khách hàng bạn bè về vấn đề kỹ thuật một cách cật lực , thế mà đến lúc mình có việc bế tăt thì chẳng biết hỏi ai .. không phải là em tự cho là mình giỏi cho nên không có ai giỏi hơn mình để chỉ giáo mình.. quang niệm của em về trình độ CNTT thì chẳng ai giỏi hơn ai cả . " vì có thể vấn đề này anh biết , nhưng em không biết và ngược lại " cho nên trong tiềm thức vè cách nghĩ này đã tồn tại lúc em còn đi học . vi vậy chia sẽ là công việc tốt nhất để giúp nâng cao hiểu biết của chính bản thân mình

thân all ..
có gì mạo phạm xin thứ lổi

linh said...

kiến thức cho đi ko bao giờ bị mất, vì vậy hãy open source ^.^

Quan said...

Chào anh!
Em là một người mới vào nghề đang làm quản trị mạng. Vấn đè giấu nghè anh nói là một vấn đề nang giải anh à. Mọi ngưoif nếu ai cũng chịu chia sẻ kiến thức thì qua tôt rồi.
Em đọc cac bài viết của anh em thấy rất hay và có gia trị. Nếu em có thể có kiến thức như anh thì quá hay rồi.
A mà anh có những tài liệu hay về mạng không. Nếu có anh co thể chia sẽ với em được không.
Em đang làm lỉnh vực Firewall, Proxy đôi khi có điều không biết thực khó tìm hiểu rỏ quá.
Em cám ơn anh rất nhiều những bài viết của anh giúp em hiểu biết thêm nhiều điều

Long said...

Anh Thái ạ!
Qua câu chuyện anh kể thì thấy anh là người có nhiệt tâm trong việc chia sẻ về kỹ thuật. Nhưng có đôi khi, có những việc mà chỉ có người trong cuộc (người chịu trách nhiệm)mới hiểu được mình cần những gì! (Trừ trường hợp họ là loại người cố chấp). Dù sao đi nữa, em vẫn khoái anh. Nếu có dịp thì anh em mình gặp nhau được không anh.

Anonymous said...

Có những thằng miệng thì chê người khác dấu nghề, nhưng thực chất nó là trùm dấu nghề. Đúng là cuộc đời, nhìn bên ngoài, hay nhưng cái công ích qua loa thì chẳng thể nào khẳng định được

Anonymous said...

Share to get better !

Anonymous said...

Có thêm 1 loại Mr.W nữa, không rõ có phải là dấu nghề không.

Mr.W là người có nhiều trọng trách trong phòng, cũng ham học hỏi và nghiên cứu, chăm chỉ suốt ngày tất bật với công việc. Tinh thần trách nhiệm và sự thẳng thắn thì không ai phủ nhận.

Tuy thế ít chịu chia sẻ và nếu có nói thì giải thích cộc lốc hoặc cao siêu rất khó hiểu, và rất lười viết tài liệu mô tả cái mình đã làm cho tử tế. Có đàn em nào hỏi thì: "mày về đọc sách đi", hay "search google đi, từ khoá nó là acb".

Đã thế ra lệnh cho đàn em thì chỉ nói làm cái này cái kia đi, đến đoạn quan trọng nào đó thì nhảy vào làm mà không giải thích để làm gì, có hỏi thì nói mỗi câu "đọc manual đi".

Giấu nghề như thế đó. :-)
MyQuartz.

vietpa said...

Hy vọng khi nào có dịp mong anh hướng dẫn chút kinh nghiệm dù biết rằng công việc của anh không phải rảnh rỗi gì :)

ThanhHai ™ said...

Giấu nghề là ...

IPMAC said...

Caí việc Mr W kia, theo tôi hiểu thì:
- Bản phải hiểu cái bạn đang hỏi Mr W.
- Lý do anh ta không trả lời bạn là vì sao?
- Bạn đã thực sự tìm hiểu, tự mình giải quyết vấn đề bạn gặp phải hay chưa? Hay lại, hơi 1 tí là hỏi.
- Bạn có thực sự là người say mê với công việc hay không?

Nếu bạn đã trả lời được các câu hỏi trên thì theo tôi Mr W sẽ luôn sẵn sàng giúp bạn đó.

niku said...

Thái hay, mình cả đời có phải chỉ sống với bấy nhiêu kiến thức đấy đâu, chia sẽ là quan điểm của kẻ mạnh :d

niku said...

vote cho @IPMAC

concobebe said...

IPMAC said...

Caí việc Mr W kia, theo tôi hiểu thì:
- Bản phải hiểu cái bạn đang hỏi Mr W.
- Lý do anh ta không trả lời bạn là vì sao?
- Bạn đã thực sự tìm hiểu, tự mình giải quyết vấn đề bạn gặp phải hay chưa? Hay lại, hơi 1 tí là hỏi.
- Bạn có thực sự là người say mê với công việc hay không?

Nếu bạn đã trả lời được các câu hỏi trên thì theo tôi Mr W sẽ luôn sẵn sàng giúp bạn đó.
đồng ý với bắc IPMAC là nếu anh thái không làm việc trên thì sẽ tạo cho thói quyen lười suy nghĩ và phụ thuộc người khác nhưng bac có nghĩ cái thời gian chả lời những câu hỏi của bác sẽ là rất mất thời gian với người chưa biết gì ?
thay vì trả lời những câu google và tài liệu bac gợi ý cho người ta chút mở đường cho người ta tất nhiên không phai bảo tất cả . và vì đã định hướng được đường đi rồi cái thời gian hỏi đường đó bù vào thời gian tìm hiểu kỹ cái vấn đề muốn tìm hiểu không phải hay hơn mất ít thơi gian hơn ah thời gian là vang bạc mà =)) @@